Tháng tiết khí là gì? Ý nghĩa của 24 tiết khí trong năm

Trong vũ điệu xoay tròn của Trái Đất quanh Mặt Trời, có 24 điểm đặc biệt, cứ 15 độ lại hiện ra một dấu mốc nhỏ, thầm thì kể chuyện thời gian và biến chuyển thiên nhiên. Đó chính là 24 tiết khí, một hệ thống lịch cổ xưa mà tinh tế, hòa quyện nhịp thở của vũ trụ với nhịp sống của con người. Cùng Phong Thủy Minh Việt tìm hiểu chi tiết hơn về tháng tiết khí là gì trong bài viết sau đây.

Tháng tiết khí là gì?

Khi Trái Đất quay quanh Mặt Trời, 24 tiết khí được xác định dựa trên 24 điểm đặc biệt trên quỹ đạo của Trái Đất. Mỗi điểm này cách nhau chính xác 15 độ, tương ứng với sự chia thành 24 tiết trong một năm. Những ngày mặt trời ở các kinh độ sau 0⁰, 15⁰, 30⁰, 45⁰, 60⁰, 75⁰, 90⁰, 105⁰, 120⁰, 135⁰, 150⁰, 165⁰, 180⁰, 195⁰, 210⁰, 225⁰, 240⁰, 255⁰, 270⁰, 285⁰, 300⁰, 315⁰, 330⁰, 345⁰… thì sẽ được gọi là tiết khí, ảnh hưởng đến cảm nhận về thời tiết và cuộc sống hàng ngày của mọi người.

Tháng tiết khí là gì?
Tháng tiết khí là gì?

Nguồn gốc và ý nghĩa về tiết khí

Tiết khí là một khái niệm có nguồn gốc từ tộc người Bách Việt, làm nền tảng cho các công tác lập dịch trong nền văn minh phương Đông cổ đại của Việt Nam, Trung Quốc và Nhật Bản. Từ nguồn gốc lịch sử này, tiết khí đã trở thành một phần quan trọng của văn hóa truyền thống, thể hiện sự gắn bó giữa con người và thiên nhiên.

Hiện nay, có hai yếu tố chính ảnh hưởng đến khoảng cách giữa các tiết khí. Đầu tiên, do quỹ đạo xoay của Trái Đất có hình dạng là một elip, nên tốc độ di chuyển khi xoay quanh Mặt Trời không cố định. Điều này giải thích vì sao khoảng cách giữa các tiết khí không đồng đều.

Thứ hai, người xưa đã sử dụng phương pháp làm tròn các thời điểm bắt đầu của tiết khí, làm cho khoảng cách giữa chúng trở nên gần nhau hơn. Cả hai yếu tố này cùng tạo ra khoảng cách giữa các tiết khí có sự biến động và không cố định.

Những lý do trên chính là những yếu tố quyết định khoảng cách giữa 2 tiết khí, thường rơi vào khoảng 14 đến 16 ngày. Trên thực tế, người ta vẫn phổ biến quan điểm phân biệt tiết khí thành hai phần là phần “tiết” và phần “khi”. Điều này thể hiện sự nhìn nhận và tôn trọng đối với sự biến động của thời tiết, môi trường, và cảm nhận về sự thay đổi của cuộc sống hàng ngày theo từng chu kỳ tiết khí.

Các tiêu chí để phân biệt 24 tiết khí

24 tiết khí là một hệ thống lịch cổ xưa của Trung Quốc, dựa trên sự vận hành của Trái Đất xung quanh Mặt Trời. Có 4 tiêu chí để phân loại 24 tiết khí:

  • 8 tiết khí đại diện cho nóng và lạnh thay đổi, bao gồm: Lập Xuân, Xuân Phân; Lập Hạ, Hạ chí; Lập thu, Thu Phân; Lập Đông, Đông Chí.
  • 5 tiết khí thể hiện sự thay đổi nhiệt độ, bao gồm: Tiểu Thử, Đại Thử, Xử Thử, Tiểu Hàn, Đại Hàn.
  • 7 tiết khí liên quan đến thủy, nước, mưa, bao gồm: Bạch Lộ, tiết Hàn Lộ,  Vu Thủy, Cốc Vũ, tiết Sương Giáng, Tiểu Tuyết, tiết Đại Tuyết.
  • 4 tiết khí liên quan đến các hiện tượng: Thanh Minh, Kinh Bẫy, Tiểu Man, Mang Chung.
Các tiêu chí để phân biệt 24 tiết khí
Các tiêu chí để phân biệt 24 tiết khí

>> Xem thêm: Bí quyết chọn ngày tốt theo tục dân gian: Bạn đã biết chưa?

Cập nhật ý nghĩa của 24 tiết khí trong năm

Tiết khí mùa xuân

  • Tiết Lập Xuân: Tiết Lập Xuân là khoảnh khắc chờ đợi nhất trong năm, đánh dấu sự khởi đầu của một chu kỳ mới. Khi mặt trời nằm ở vị trí 315 độ, thường vào mùng 4 hoặc mùng 5 tháng 2 dương lịch, mọi vật trên đời bắt đầu sinh sôi, cây cỏ nảy mầm, tạo nên bức tranh mới tươi tốt.
  • Tiết Vũ Thủy: Tiết Vũ Thủy là giai đoạn ‘u ám’ với những cơn mưa liên tục, không nắng. Thời kỳ này thường rơi vào ngày 19 hoặc 20 tháng 2 dương lịch, khi mặt trời chạm mốc 330 độ. Không chỉ mang theo ẩm ướt khó chịu, mà còn là lúc những đám mây nồm nộp bao phủ trời.
  • Tiết Kinh Trập: Tiết Kinh Trập, còn gọi là tiết ‘sâu nở’, bắt đầu từ ngày 5 hoặc 6 tháng 3 và kết thúc vào khoảng ngày 20 hoặc 21 tháng 3, khi mặt trời ở vị trí 345 độ. Đây là thời điểm sâu bọ ‘hoành hành’, cây cỏ bắt đầu phát triển, tạo điều kiện thuận lợi cho sự sống của côn trùng.
  • Tiết Xuân Phân: Tiết Xuân Phân là giữa mùa xuân, thời điểm bắt đầu mùa xuân tại Bắc bán cầu. Vào khoảng ngày 20 hoặc 21/3, mặt trời ở vị trí 0 độ, gây ra hiện tượng ngày dài và đêm ngắn. Là cầu nối từ cái lạnh đến nắng ấm, tiết này thường kết thúc vào khoảng ngày 4 hoặc 5/4.
  • Tiết Thanh Minh: Tiết Thanh Minh, thường từ ngày 4 hoặc 5 tháng 4 đến ngày 20 hoặc 21 tháng 4, mặt trời ở vị trí 15 độ. Thời gian này có thời tiết đẹp, trong lành, là dịp tốt để cúng thanh minh và tận hưởng không khí dễ chịu, ấm áp.
  • Tiết Cốc Vũ: Tiết Cốc Vũ bắt đầu bằng những cơn mưa đầu mùa, thường vào ngày 20 hoặc 21/4 dương lịch. ‘Cốc’ trong Cốc Vũ hiểu là ngũ cốc, lương thực. Những trận mưa này giúp cây cỏ sinh sôi, lương thực phát triển mạnh mẽ, tạo nên một môi trường tươi tốt.

Tiết khí mùa hạ

  • Tiết Lập Hạ: Tiết Lập Hạ có thể rơi vào ngày 6/5 hoặc 7/5 dương lịch, khi mặt trời ở vị trí 45 độ. Đây là thời điểm chớm hạ, nhiệt độ tăng lên, thường có những cơn mưa lớn, sấm chớp. Môi trường này là lý tưởng cho sự phát triển của cây cỏ và thực vật, nhờ vào sự hỗ trợ của mưa.
  • Tiết Tiểu Mãn: Tiết Tiểu Mãn bắt đầu từ khoảng ngày 21 hay 22 tháng 5 sau khi kết thúc Tiết Lập Hạ. Mặt trời ở vị trí 60 độ. Thời kỳ này thường xuất hiện nhiều trận mưa nhỏ và mưa rào, tượng trưng cho ‘tiểu’, nghĩa là nhỏ.
  • Tiết Mang Chủng: Tiết Mang Chủng, tiết khí thứ 9, là dấu hiệu cho mùa ngũ cốc, hoa màu. Thời gian này thường bắt đầu từ khoảng ngày 5 hoặc 6 tháng 6 khi kết thúc Tiết Tiểu Mãn. Mặt trời hướng 75 độ. Tiết Mang Chủng đánh dấu sự phát triển của ngũ cốc, là thời điểm người nông dân Việt Nam thường nhìn thấy chòm sao Tua Rua mọc.
  • Tiết Hạ Chí: Tiết Hạ Chí có thể rơi vào ngày 21/6 hoặc 22/6 dương lịch hàng năm, khi mặt trời ở vị trí 90 độ. Là thời điểm giữa mùa hạ, thời tiết nắng nóng, oi bức. Bán cầu Bắc nhận lượng bức xạ lớn, ngày dài hơn đêm, trời lâu tối và nhanh sáng.
  • Tiết Tiểu Thử: Sau Tiết Hạ Chí là Tiết Tiểu Thử, xảy ra khi mặt trời ở mốc 105 độ, thường vào ngày mùng 7 hoặc mùng 8 tháng 7 dương lịch. Thời tiết nắng nóng, nhưng chưa đạt đến đỉnh điểm của mùa hạ.
  • Tiết Đại Thử: Ngày 22/7 hoặc 23/7 dương lịch là Tiết Đại Thử, khi mặt trời ở vị trí 120 độ. Thời kỳ này nắng nóng gay gắt, có thể gây cảm giác bức bối khó chịu, thường kèm theo những cơn bão và áp thấp nhiệt đới.

Tiết khí mùa thu

  • Tiết Lập Thu: Tiết Lập Thu, vào ngày 7/8 hoặc 8/8 dương lịch hàng năm, đánh dấu sự bắt đầu của mùa thu. Mùa này mang đến tiết trời dễ chịu, với bầu không khí dịu dàng và cảm giác se lạnh tăng dần. Những đặc sản như cốm xanh và hoa cúc trở nên phổ biến và được ưa chuộng trong thời kỳ này.
  • Tiết Xử Thử: Tiết Xử Thử, thường rơi vào ngày 23/8 hoặc 24/8 dương lịch, là thời điểm mưa ngâu xuất hiện, khí hậu bắt đầu mát mẻ hơn với những cơn mưa nhẹ. Tiết này mang lại cảm giác rõ ràng nhất về tiết trời thu mát mẻ và se lạnh.
  • Tiết Bạch Lộ: Tiết Bạch Lộ, thường vào ngày 8/9 hoặc 9/9 hàng năm, khi mặt trời ở vị trí 165 độ, đưa đến một không khí nhẹ nhàng hơn. Ánh nắng mặt trời trở nên nhạt nhòa, sương mờ xuất hiện vào ban đêm, tạo nên một không gian dễ chịu và se lạnh.
  • Tiết Thu Phân: Tiết Thu Phân, vào ngày 22/9 hoặc 23/9 dương lịch, là thời điểm mùa thu chính thức giữa mùa. Nắng nóng giảm dần và cây cỏ bắt đầu rụng lá, tạo nên khung cảnh lãng mạn và nên thơ trong thiên nhiên.
  • Tiết Hàn Lộ: Tiết Hàn Lộ thường bắt đầu vào ngày 8 hoặc 9 tháng 10 dương lịch, khi Mặt Trời ở xích kinh 195 độ. Thời tiết trở nên mát mẻ hơn, ánh sáng mặt trời giảm và trời tối sớm hơn, đánh dấu sự chuyển giao từ mùa thu sang mùa đông.
  • Tiết Sương Giáng: Tiết Sương Giáng, thường rơi vào ngày 23/10 hoặc 24/10 dương lịch hàng năm, khi mặt trời ở vị trí 210 độ. Mang theo hiện tượng sương mù dày đặc vào buổi sáng và chiều tối, tiết này có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động nông nghiệp, đặc biệt là sự hình thành sương muối.

Tiết khí mùa đông

  • Tiết Lập Đông: Tiết Lập Đông, bắt đầu vào khoảng mùng 7 tháng 11 hoặc mùng 8 tháng 11 dương lịch, đưa vào mùa đông với thời tiết lạnh giá. Đợt gió mùa từ phía Bắc mang theo không khí lạnh, làm nhiệt độ giảm xuống, tạo ra hiện tượng ngày ngắn và đêm dài. Mặt trời lúc này nằm ở vị trí 225 độ.
  • Tiết Tiểu Tuyết: Tiết Tiểu Tuyết, thường bắt đầu vào ngày 22/11 hoặc 23/11 dương lịch, là thời điểm bắt đầu xuất hiện những giọt tuyết nhẹ. Tuy nhiên, ở Việt Nam, hiện tượng này ít xảy ra, chỉ thấy rõ ở các vùng có nhiệt độ thấp như Sapa, Lào Cai. Mặt trời khi đó nằm ở vị trí 240 độ.
  • Tiết Đại Tuyết: Tiết Đại Tuyết, với những trận tuyết lớn, thường xuất hiện vào đầu tháng 12, khi khối không khí lạnh từ Bắc tràn về. Các vùng phía Bắc thường trở nên trắng xóa với tuyết phủ mặt đất. Tuy nhiên, ở các vùng có nhiệt độ cao hơn, hiện tượng này ít gặp.
  • Tiết Đông Chí: Tiết Đông Chí, thường vào ngày 21/12 hoặc 22/12 dương lịch, đánh dấu mùa đông chính thức. Đây là thời kỳ có đêm dài nhất trong năm, với hoàng hôn sớm và bình minh muộn.
  • Tiết Tiểu Hàn: Tiết Tiểu Hàn, bắt đầu vào ngày 5/1 hoặc 6/1 dương lịch, thời tiết lạnh nhưng vẫn ở mức dễ chịu. Không gian trở nên tĩnh lặng và thoải mái, làm cho những ngày đông trở nên ấm áp hơn.
  • Tiết Đại Hàn: Tiết Đại Hàn, thường vào ngày 20/1 hoặc 21/1 dương lịch, là khoảng thời gian khắc nghiệt nhất trong mùa đông. Trời rét cực độ, thường có mưa và sương muối, đòi hỏi sự chú ý đặc biệt đối với sức khỏe và an toàn của người và vật nuôi. Sau tiết Đại Hàn sẽ là bước sang chu kỳ mới của 24 tiết khí, với mặt trời ở vị trí 300 độ.
Cập nhật ý nghĩa của 24 tiết khí trong năm
Cập nhật ý nghĩa của 24 tiết khí trong năm

Kết luận

Bài viết trên đây đã giải thích chi tiết tháng tiết khí là gì cũng như những ý nghĩa quan trọng của 24 tiết khí trong năm. Hy vọng những thông tin mà Phong Thủy Minh Việt cung cấp sẽ hữu ích đối với bạn. 

 ___________________________________________

Hiện tại, Học Viện Phong Thủy Minh Việt tuyển sinh liên tục các khóa học: 

▪️ Kinh Dịch

▪️ Phong Thủy Nhà ở, Phong thuỷ Âm trạch

▪️ Kỳ Môn Độn Giáp

▪️ Bát Tự

▪️ Nhân Tướng học

▪️ Thần Số học

▪️ Xem ngày Tốt Xấu

Ứng Dụng Vật Phẩm Phong Thủy Cải Biến Vận Mệnh

▪️ Chuyên gia Phong Thủy, Đào tạo hành Nghề Phong Thủy Cấp Tốc

▪️ Và các khóa học theo yêu cầu, tư vấn phong thủy cho cá nhân, doanh nghiệp…

Master Nguyễn Tuấn Cường

Thành viên Ban Lãnh Đạo của Viện Nghiên cứu những bí ẩn Vũ trụ và Văn hóa phương Đông.

Cố vấn phong thủy cho các thành viên cấp cao:

▪️ Trung Ương Hội Kỷ Lục Gia Việt Nam

▪️ Viện Ứng Dụng Sức Khỏe Bách Niên Trường Thọ Richs Việt Nam

▪️ Tổ Chức Niên Lịch và Thành Tựu Việt Nam

▪️ Tổ Chức Kỷ Lục Người Việt Toàn Cầu

Sáng lập và điều hành Học Viện Phong Thủy Minh Việt (Học Viện Phong Thủy Nam Việt cũ)

Hotline: 08 4531 4531

Website: https://phongthuyminhviet.com/

Youtube: https://www.youtube.com/hocvienphongthuyminhviet

Tiktok: https://www.tiktok.com/@mastertuancuong/ 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *